Yenidoğan, bebek ve süt çocuklarında kabızlık

22.02.2019
155
A+
A-
Yenidoğan, bebek ve süt çocuklarında kabızlık

Kabızlığın net ve ortak bir tanımı henüz yapılmamış olsa da, genel olarak dışkılamada güçlük çekme, haftada 3’ten daha az dışkılama, dışkılamaya gerginlik ve ağrının eşlik etmesi şeklinde değerlendirilmektedir.

BEBEKLER NE SIKLIKLA DIŞKILAR?

Yenidoğanlar, bebekler ve süt çocuklarının dışkılama sayıları ve kabızlık nedenleri yaşa göre değişmektedir. Zamanında doğan bir bebekte 36 saate kadar bağırsak hareketleri ve dışkılama beklenir. Yenidoğan bebeklerin ilk haftada ortalama günde 4 kez dışkılaması normalken, iki yaşındaki çocuklar günde 2 veya daha az dışkılarlar. Dört yaşından itibaren çocuklar günde 1 veya daha seyrek dışkılar.

Sadece anne sütü alan veya fazla emen bebeklerin, gevşek ve yumuşak kıvamlı gayta yapması, diğer bebeklere göre daha seyrek dışkılaması normaldir. Literatürde sadece anne sütü alan bebeklerin 26 güne kadar dışkılamadan kalabildikleri bildirilmiştir. Bu durum bebek yumuşak kıvamla dışkıladığı için, bebekte rahatsızlık oluşturmadığı sürece normal kabul edilmektedir. Ancak bazı küçük bebeklerde diskezi denilen; ciddi düzeyde rahatsızlık, aşırı zorlanma ve on dakika kadar ağlama sonucu yumuşak dışkılama da görülebilmektedir. Tedavi gerektirmeyen bu durum zamanla kendiliğinden düzelmektedir.

İnek sütü bazlı mama ile beslenen bebeklerin anne sütü alan bebeklere göre iki kat daha seyrek dışkılaması, soya bazlı mama ile beslenen bebeklerin dışkılarının daha katı kıvamlı olması normaldir.

BEBEKLERDE KABIZLIK NASIL ANLAŞILIR?

Bebeğinizi gözlemlediğiniz zaman; ağrı hissinin yüze yansıması, dışkılama sırasında ağlama, taş gibi katı parçalı dışkılama, çığlık atması, dışkıda kan görme gibi durumlarla karşılaşmanız, haftalık dışkı sayısının az olması da bebeğinizde kabızlık olduğunu düşünmenize yol açar. Bazı büyük bebekler dışkılama korkusu ile dışkılarını istemli tutarlar. Pelvis kaslarını gevşetecek yerde ilgili kasları sıkarlar. Bu sırada homurdanma, sırtlarında kavislenme bacaklarını sıkma, parmak üzerinde yükselme, öne arkaya sallanma gibi hareketler yaparlar. Aileler bunu dışkı yapmakta zorlanma zannederken, esasında bebeğiniz tuvalet ihtiyacını ağrı sebebiyle tutmaya çalışmaktadır. Bu durum daha kötü sonuçlara neden olabilir. Rektumda yaşanan dışkı birikmesi, mesaneye baskıyı artırarak idrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlığa sebep olur. Sfinkterlerin gevşemesi ile dışkının sızarak çamaşıra bulaşması gerçekleşebilir.

BEBEKLERİN DIŞKILAMASI NEDEN DEĞİŞİR?

Çocuklarda kabızlık üç dönemde artış gösterir. Birincisi, bebeğin ek gıdaya başlatıldığı dönemdir. İkincisi tuvalet eğitimi verildiği dönem ve üçüncüsü ise çocukların okula başladığı dönemdir.

ÇOCUKLARDA NEDEN KABIZLIK GÖRÜLÜR?

Çocuklarda daha ziyade fonksiyonel kabızlık görülür, organik sebepler daha nadirdir.

Fonksiyonel Kabızlık

  • Beslenmeye bağlı nedenler kabızlığın en sık sebeplerindendir. Çocukların işlenmiş rafine paketli gıdalardan zengin, lif ve posa içeren gıdalardan fakir beslenmesi kabızlığa yol açmaktadır.
  • Ağrılı dışkılama, çocuğun dışkılamayı ertelemesine neden olur. Bu durum ise dışkı kıvamını daha da katılaştırarak ağrıyı daha da artırır.
  • Tuvalet eğitiminin yanlış verilmesi de kabızlığa sebep olabilmektedir. Bu nedenle tuvalet eğitimine çocuğun hazır olduğu hissedildiğinde başlanmalı ve çocuğa zaman tanınmalıdır.

Organik Sebepler

  • Hirschsprung hastalığı genellikle yenidoğan döneminde tanı alan, fonksiyonel tıkanıklığa yol açan, ilk bir hafta içerisinde belirtileri ortaya çıkan bir organik kabızlık sebebidir. Kusma, karında şişkinlik, mekonyum çıkışının 48 saati geçmesi gibi bulguları olan hastalık 2-3 ay içerisinde ortaya çıkar.
  • Kistik fibrozis hastalığı, gelişme geriliği ile birlikte, sık akciğer enfeksiyonu geçirme, artmış ter klor seviyesi, pankreas yetmezliği bulguları olan kabızlığa yol açan bir hastalıktır.
  • Kabızlığa neden olan diğer hastalıklar;
  • Hipotiroidi,
  • İnek sütü alerjisi,
  • Çölyak,
  • Nörolojik anomaliler ( serebral palsi, spinal rafizm bozuklukları)
  • Anal fistül,
  • Kurşun zehirlenmesi,
  • Çok düşük doğum ağırlığı da bebeklerde kabızlığa yol açabilmektedir.

BEBEKLERDE KABIZLIĞIN TEDAVİSİ

Kabızlığın tedavisi üç basamakta düzenlenmektedir.

  1. Davranış ve alışkanlıkların düzenlenmesi

Çocukların özellikle yemeklerden sonra serbest zamanlarda tuvalete oturtularak dışkılama alışkanlığı kazanması sağlanmalıdır. Cezalandırmadan kaçınılmalı ve ödüllendirme ve tuvalet yapma özendirilmelidir.

Kreşte veya bakıcı ile desteklenen çocuklar için, ilgili kişilerin uyarılması ve tuvalet için gerekli serbestliğin sağlanması önemlidir.

Tuvaletin çocuğun yapısına uygun olması gerekir. Yetişkin tuvaleti kullanmak zorunda kalan ve oturaklı tuvalet kullanan çocukların ayakları alttan desteklenmezse bağırsaklarını tam olarak boşaltamazlar.

Kabızlık yaşayan bebeklerin emekleme ve yürümeleri daha fazla teşvik edilir ve karın masajı yapılırsa kabızlıkta rahatlama sağlanabilir.

  1. Beslenme tedavisi

Su tutulumunu sağlayan lifli gıdalar gayta kıvamını yumuşatarak ağrı ve kanamayı önler. Dışkılamanın kolayca gerçekleşmesini sağlar. Kuru baklagiller, kepekli tahıllar, meyve ve sebzeler artırılmalıdır.

Pirinç ve patates tüketimi sınırlanmalıdır. Tam makarna, bulgur, yulaf, tam buğday ekmeği diğer tahıllara göre daha çok tercih edilmelidir.

Kuru gıda ve abur cubur şeklinde tarif edilen işlenmiş rafine gıdalar azaltılmalıdır. Meyvelerden siyah erik, armut, elma daha çok tercih edilmelidir. Yiyebilen çocuklar için kabukları ile doğrudan çiğnenerek tüketilmesi daha uygundur. Daha küçük çocuklar için bu meyvelerin suları, pürelerini verebilirsiniz. Diğer sebzelerin pürelerini kurubaklagiller ile karıştırarak sunabilirsiniz.

İnek sütünün bebeklerde aşırı kullanımı iştahsızlığa sebep olabilmekte, su ve diğer meyve sebze gibi bağırsak hareketlerini artıracak gıdaların alımını azaltmaktadır. Bu nedenle inek sütünü azaltabilirsiniz.

Su tüketimi artırılmalıdır.

Kefir ve probiyotik kullanımının fayda sağladığına dair çalışmalar mevcuttur. Bu sebeple bebeğinize 6 aydan sonra kefir vermeye başlayabilir, doktorunuza danışarak probiyotik ürünler kullanabilirsiniz.

Bebeğinizi mama ile besliyorsanız mama değişikliği yapmanız faydalı olacaktır. % 100 whey proteini içeren mamalara geçiş yapmak bebeğinizi rahatlatabilir.

  1. İlaç tedavisi

Mısır şurubu, gliserin içeren supozituvarlar, magnezyum sütü ve elektrolit içermeyen polietilen glikol, laktuloz, sorbitol fosfat içeren lavmanlar gibi laksatiflerden bebeğinizin ayı ve durumuna uygun olanı, doktorunuz önerecektir. İlaç tedavisinde ilk amaç, bağırsakların boşaltılması olacaktır. Tedavinin sürecini, ilaçların azaltılıp kesilmesine bağlı olarak belirtilerin tekrarlanıp tekrarlanmaması belirleyecektir. Bu nedenle kontrollere düzenli gitmeye ve tedaviyi aksatmamaya özen göstermelisiniz.

KABIZLIK YAŞAYAN BEBEKLER NASIL BESLENMELİ?

6 aydan küçük bebeği olan anneler, bebeklerinde kabızlık sorunu olduğunu düşünüyorlarsa doktora başvurmalılar. Mama değişikliği ile birlikte doktorunuz ilaç tavsiyesinde bulunabilir.

6 aydan büyük bebeği olan annelerin, doktora gitmeden önce bebeklerinin 5 gün tükettiği gıdaları miktarları, aldığı sıvıyı ve dışkılama sürecini yazarak doktora gitmeleri, değerlendirme sürecini hızlandırarak bebeğin daha çabuk rahatlamasını sağlayacaktır.

6 ay – 12 ay arası bebekler

► Anne sütü – devam sütü ( biberonla anne sütü veya devam sütü veren anneler doktora-diyetisyene danışarak mısır şurubu damlatabilirler.)

► Haşlanmış yumurta, omlet, menemen

► Peynir, pekmez, ezilmiş ceviz

► Mor erik- armut- kayısı püresi veya suyu

► Kabak- bezelye- yulaf ile sebze püresi ( püreler zeytinyağı ile hazırlanmalı.)

► Kıymalı sebze yemekleri (yemekler zeytinyağı ile hazırlanmalı.)

► Kefir

► Yoğurt – ayran

► Kurubaklagil ezmeleri ve çorbaları

► Beyaz un yerine tam buğday unu – yulaf unu ile hazırlanan ev çorbaları, muhallebiler

► İyi pişmiş kepekli makarna

1 yaş üstü bebekler

► Haşlanmış yumurta, omlet, menemen, tam buğday yulaf unlu krep

► Peynir, pekmez, ezilmiş ceviz

► Çiğneme durumuna göre püre ve yumuşak pişmiş tüm ev yemekleri

► Kefir

► Yoğurt – ayran

► Peynir, pekmez, ezilmiş ceviz

► Mor erik– armut– kayısı

Uyarı: Yukarıda yazılan yiyecekler genel öneri amaçlıdır. Annelere çeşit sunma ve fikir verme amacı taşımaktadır, bu nedenle miktar belirtilmemiştir. Tüm bebeklerin gelişimi aynı olmayacağından, önerilen gıdalar bebeğinizin ayına ve durumuna uygun olmayabilir. Herhangi bir alerji riskine karşı 3 gün bekleme kuralına uyun. Ek gıdalara yeni başlayan bebeklerin bu gıdaları sadece tadacağını, esas besinlerinin anne sütü- mama ve devam sütü olduğunu göz önünde bulundurun. Gıdaların hazırlanış koşullarına dikkat edin ve bebeğinizi beslerken dikkatli olun. Bebeğinizin ilk kez tüketeceği yiyeceklerin miktarına, bebeğinizin beslenme listesine diyetisyenle birlikte karar verebilirsiniz.

BEBEKLERDE KABIZLIK MASAJI

Diyetisyen Çiğdem Öteleş

Diyetisyen Çiğdem Öteleş
Diyetisyen Çiğdem Öteleş
1990 yılında Kırıkkale'de doğdu. 2012 yılında Ankara Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünden mezun oldu. Mesleğini aktif olarak sürdürmekte olan yazar, evli ve bir çocuk annesidir.
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.